Teologia moralna a filozofia moralności. Między sporem a inspiracją

Historia teologii moralnej od oświecenia do Soboru Watykańskiego II

Filozofia, zwłaszcza od czasu oświecenia, przestała być już tylko ancilla theologiae, narzędziem pomagającym zrozumieć wiarę i jej prawdy oraz niuanse ludzkiego
działania. Filozofia zyskała pełną autonomię, co więcej, to jej przyznano prawo do wyłącznego opisu i analizy rzeczywistości i formułowania norm i zasad ludzkiego działania. Podczas gdy teologia moralna starała się dostosować naukę Kościoła do nowoczesnych wyzwań społecznych i naukowych – opierając się na tradycyjnych dla niej źródłach, jakimi są Objawienie, Tradycja i uznane autorytety teologiczne (w tym adaptacja nauczania Tomasza z Akwinu) – filozofowie moralności poszukiwali racjonalnych podstaw dla etyki, niezależnych od religii. (…) Niniejsze studium obejmuje okres rozwoju teologii moralnej od czasu oświecenia, kiedy refleksja nad ludzką moralnością zaczęła się stawać coraz bardziej autonomiczna i uniezależniona od wpływu teologii, aż do pierwszej połowy XX wieku, kiedy rodzące się idee filozoficzne wywierały wpływ na moralność, pozostając wciąż niezwykle żywe. Końcowym punktem jest Sobór Watykański II, który swoją syntezę wiary i moralności postanowił przedstawić w dialogicznym odniesieniu do myśli współczesnej, czego wyrazem jest szczególnie Konstytucja duszpasterska
o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes.


Ks. Krzysztof Gryz – dr hab., pracownik naukowy Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II; studia specjalistyczne z teologii moralnej w Universidad de Navarra
(Pampeluna, Hiszpa nia); Dyrektor Instytutu Teologii Moralnej i Duchowości Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Członek Stowarzyszenia Teologów
Moralistów. W 2010 roku habilitacja na podstawie pracy pt. Antropologia przebóstwienia. Obraz człowieka w teologii prawosławnej.


______________________________


Spis treści
Wykaz skrótów 
Wstęp 
I. Moralistyka doby oświecenia 
1. Racjonalizm 
2. Deizm 
3. Filozofia moralna oświecenia 
4. Narodziny katolickiej nauki społecznej 
5. Ideały oświecenia a reforma edukacji 
6. Ruch iluminatów 
7. Wpływ idei oświecenia na antropologię

II. Próby odnowy teologii moralnej w XIX wieku 
1. Teologowie szkoły tybińskiej 
2. Neotomizm 
3. Neotomizm w teologii moralnej 
4. Neotomizm w Polsce 
5. Poszukiwania nowych form układu teologii moralnej 

III. Filozoficzne inspiracje teologii moralnej XX wieku 
1. Personalizm 
2. Moralne idee klasyków personalizmu 
3. Egzystencjalizm

IV. Nowe prądy odnowy teologicznej 
1. Etyka sytuacyjna 
2. Teologia moralna w okresie przedsoborowym 

V. Sobór Watykański II 
1. Zwołanie i przebieg Soboru 
2. Charakterystyka Magisterium Soborowego 
3. Moralne nauczanie Soboru 
a) Od schematu De ordine morali christiano do Konstytucji Gaudium et spes 
4. Owoce Soboru

Zakończenie
Bibliografia 
Indeks osobowy