Miejsca i nie-miejsca. Studium studenckich doświadczeń przestrzeni

Kierowało nami na wskroś poetyckie, intrygujące i inspirujące spostrzeżenie klasyka fenomenologii obrazu poetyckiego, Gastona Bachelarda, który zwracał uwagę na pewną ograniczoność intersubiektywnego wymiaru doświadczenia miejsca, domu. Jaki sens – pytał Bachelard – miałoby szczegółowe opisanie pokoju na strychu, w którym kiedyś mieszkał, widoku, który można było z okna tego pokoju zobaczyć? Tylko ten, kto tam mieszkał, kto otwierał szafę, przechowującą niepowtarzalny zapach suszących się winogron, może je po latach poczuć, przywołując wspomnienie ich zapachu. Gdy powie się za dużo – dodawał autor „Poetyki przestrzeni” – czytelnik nie przeżyje własnego, intymnego doświadczenia swojego pokoju i zapachu wydobywającego się z jego szafy. Trzeba wiedzieć, kiedy przerwać opis. Dopiero w chwili, gdy czytelnik oderwie wzrok od opisu pokoju zawartego w książce, wspomnienie pokoju autora „może stać się progiem oniryzmu dla kogoś innego”. I wtedy dopiero czytelnik może poczuć zapach, tyle, że to będzie jego wspomnienie. Praca wyobraźni, która się wtedy rozpocznie, czerpie swoją energię ze swoistego niedosytu, z minimalistycznego opisu miejsca. Praca wyobraźni, uruchamianie wspomnień u interpretatorów, czyli autorów książki, zaczynały się w chwili odczytania z ankiety studenckich wspomnień związanych z muzyką ich domów […], zapachem […] lub smakiem […]. I do takiej pracy wyobraźni zachęcamy wszystkich potencjalnych czytelników naszej książki.
Z zakończenia książki

Książka trojga Autorów „Miejsca i nie-miejsca. Studium studenckich doświadczeń przestrzeni” jest interesującą, oryginalną propozycją poznawania ludzkich doświadczeń i przeżyć z perspektywy fenomenologiczno-hermeneutycznej i w konsekwencji propozycji konstruowania narzędzia badawczego odpowiadającego specyfice przedmiotu i metod badań prowadzonych w tej perspektywie.  W tym przypadku Autorów zainteresowało doświadczanie i przeżywanie przestrzeni,
która poprzez nadawane jej znaczenia staje się dla człowieka miejscem lub nie-miejscem. Zaproponowali metodę, która niejako splata społeczne badania empiryczne wykorzystujące ankietę, z fenomenologiczno-hermeneutyczną analizą doświadczeń badanych osób (tu: studentów) a także doświadczeń własnych. Podjęta problematyka stała się równocześnie okazją do sprawdzenia w jakim stopniu samo narzędzie badań (szczególnie jego estetyczna forma) otwiera nowe możliwości głębszego poznawania człowieka i jego przeżyć.
Z recenzji prof. dr hab. Katarzyny Olbrycht


__________________________


Spis treści

Wprowadzenie 
1. Założenia teoretyczne i metodologiczne 
    1.1. Opis przebiegu badań 
2. Miejsce w perspektywie interdyscyplinarnej 
    2.1. Społeczne tworzenie przestrzeni 
    2.2. Miejsce w fenomenologicznym ujęciu 
    2.3. Miejsca szczęśliwe, miejsca nieszczęśliwe 
    2.4. Próby fenomenologicznego opisu miejsc lubianych i nielubianych
    2.5. Analiza rysunków 
3. Dom – od idei do doświadczenia 
    3.1. Rzeczy w domu 
    3.2. Przedmioty w domu – we wskazaniach studentów 
    3.3. Zmysły w przestrzeni 
    3.4. Dom zmysłami i emocjami 
4. Nie-miejsca 
    4.1. Definiowanie nie-miejsc 
    4.2. Mapy nie-miejsc 
    4.3. Nie-miejsca zmysłami i emocjami 
    4.4. Temperatura domu i wybranych nie-miejsc 
5. Coda, czyli przeżycia osoby doświadczającej narzędzia badań 
    5.1. Inaczej czy po staremu? 
    5.2. Czy to dobry pomysł na badania naukowe?
Bibliografia 

ANEKSY
ANEKS NR 1 | Narzędzie badawcze 
ANEKS NR 2 | Dane dotyczące próby badawczej 
ANEKS NR 3 | Charakter zmysłowy miejsc i nie-miejsc 
ANEKS NR 4 | Rysunki – przykłady miejsc lubianych 
ANEKS NR 5 | Rysunki – przykłady miejsc nielubianych